Ben jij een pleaser?

Updated: Feb 12



Er zit een pleaser in elk van ons. Diep in ons hart willen we graag aardig worden gevonden. Daar is ook niet meteen iets mis mee. Het kan je heel veel voldoening schenken om iemand ergens een plezier mee te doen. Het kan ook effectief zijn om niet elk meningsverschil te laten escaleren in een onoverkomelijk conflict. Vooral als het gaat om belangrijke en waardevolle relaties. Met andere woorden: soms is het handig om wat water bij de wijn te doen en niet altijd alles op scherp te zetten.


Alarmbellen Maar wat als je doorschiet in het anderen plezieren? Wat als je bij jezelf bemerkt dat je een knagend gevoel van binnen krijgt, elke keer dat je geen nee durfde te zeggen. Of dat je jezelf voor de zoveelste keer hebt weggecijferd voor de lieve vrede en je daarna boos op jezelf werd omdat je je mond niet opentrok? Als je zulke gevoelens bij jezelf herkent, dan mag je eens kritisch naar je eigen pleasegedrag kijken.


Pleasegedrag en opbrengst Als je last hebt van pleasegedrag, dan probeer je de persoon te zijn, zoals jij denkt dat anderen dat van je verwachten. Dit doe je om te vermijden dat je wordt geconfronteerd met reacties waar je bang voor bent: afwijzing, afkeuring, uitsluiting. Dus, anderen pleasen levert je op korte termijn op wat je zoekt: acceptatie, goedkeuring, waardering, bevestiging, liefde.

Maar hoe lang kun je het volhouden om anderen gelukkig te maken? Wat doet dit met jou zelf op de lange termijn? Kun je leven met de keuzes die je hebt gemaakt met betrekking tot je pleasegedrag? Weet je eigenlijk nog wie je zelf diep van binnen bent? Je hebt misschien al zo lang een rol gespeeld (de goedzak, de lieverd, de schat), dat je helemaal niet meer weet wie je werkelijk bent, wat je voelt en wat je behoeften zijn.


Pleasepatroon Als je neigt naar pleasegedrag, wil dat nog niet zeggen dat je áltijd pleasegedrag vertoont. Het kan goed zijn dat je alleen in bepaalde situaties of bij bepaalde mensen pleasegedrag vertoont, maar dat je in andere situaties en met andere mensen juist heel assertief bent. Als je bang bent om je baan te verliezen zodra je je mening verkondigt of ergens tegen protesteert, dan kun je op je werk meer pleasegedrag vertonen dan thuis.

Het omgekeerde kan ook: uit angst om je partner te verliezen vertoon je in je relatie sterk pleasegedrag, terwijl je daar op je werk helemaal geen last van hebt.

Je bent dus nog geen allround pleaser als je alleen in bepaalde gevallen pleasegedrag vertoont. Er kan echter wel sprake zijn van een patroon dat in werking treedt in bepaalde omstandigheden en bij bepaalde mensen. Op het moment dat het pleasepatroon in werking treedt, heb je moeite met het bewaken van je grenzen en met nee zeggen. Je vermijdt conflicten en afkeuring en je bent op zoek naar acceptatie, goedkeuring en waardering. Je slikt je mening of je protest in en je zet je eigen wensen en behoeften aan de kant. Dit patroon kan hardnekkig zijn.


Voorbeelden van ongezond pleasegedrag + tips


Je voelt je gewaardeerd als je anderen in nood kunt helpen Iemand een troostende schouder bieden is prima en je zult er zeker waardering voor ontvangen. Maar je altijd maar geroepen voelen om voor iedereen klaar te staan omdat je je anders niet gewaardeerd voelt, is ongezond. Je loopt het risico je eigen emotionele behoeften te negeren als je meer werk steekt in het emotionele leven van anderen dan in dat van jezelf.


Tips – Bepaal eens voor jezelf of je werkelijk altijd aan iedereen je tijd en energie moet geven, of dat je je kunt beperken tot de mensen die écht belangrijk voor je zijn (en daar hoor je zelf ook bij). – Turven heeft een negatieve bijklank, maar het kan geen kwaad eens op een rij te zetten of jij ook wel eens iets van iemand terug krijgt (een luisterend oor, gezelligheid, steun) voor alle moeite die je doet. Een belangrijk onderdeel van een gezonde relatie is wederkerigheid. Dit betekent dat het geven en nemen in een relatie toch wel wat in balans moet zijn. Als één persoon alleen maar geeft en de ander alleen maar ontvangt, ontstaan er na verloop van tijd problemen.


Je zegt niet graag nee Je zegt tegen iedereen die een beroep op jou doet ja, omdat je bang bent dat je hen anders teleurstelt. Of omdat je bang bent dat ze geïrriteerd op jouw weigering zullen reageren. Op korte termijn levert dit gedrag je waardering en vrede op, want mensen zijn blij met jouw ja. Maar denk ook weer even aan de lange termijn. Je put jezelf uit door altijd maar voor iedereen klaar te staan. Bovendien kun je last krijgen van het nare gevoel dat iedereen misbruik maakt van jouw goedheid. Je kunt je teleurgesteld over je eigen gedrag gaan voelen. Daar word je op de lange duur doodongelukkig van.


Tips – Als je ertoe neigt overal ja op te roepen als mensen iets van je vragen, dan kom je waarschijnlijk niet toe aan de dingen die je écht graag wilt doen. Zoals tijd met je gezin of vrienden doorbrengen. Of gewoon eens even lekker tijd voor jezelf nemen. Het kost je dus niet alleen energie en innerlijke rust, het kost je ook kostbare tijd. Bovendien zoeken mensen heus naar andere oplossingen als jij eens een keer nee zegt. – In hoeverre leren mensen je écht kennen, als je niet werkelijk jezelf durft te zijn? Vertrouw erop dat mensen je ook accepteren en respecteren als je eens een keer nee zegt.


Je analyseert alles tot in den treure Wat zal ze niet van me denken als ik… Wat zal er gebeuren als ik … Op deze manier stel je de gevoelens en gedachten van anderen boven die van jezelf. Je bent zó druk bezig met het in kaart brengen van alle mogelijke uitkomsten van je reactie, dat je helemaal uit het oog verliest waar het om gaat. En dat is de vraag: wat wil jíj? Wil je gewoon jezelf zijn en je daar naar gedragen, of wil je altijd en eeuwig voor iedereen klaarstaan, vaak ten koste van jezelf?


Tips – Door alles zo te analyseren, dénk je misschien dat je op alle mogelijke situaties bent voorbereid, vooral op de situaties die je juist wilt voorkomen (afwijzing, afkeuring, kritiek). Maar in feite ben je bezig voor anderen in te vullen hoe ze mogelijk zullen reageren. Alleen omdat jij dénkt dat mensen zus of zo zullen reageren, wil dat niet zeggen dat ze ook zo zúllen reageren. Je kunt er namelijk volslagen naast zitten. Invullen voor anderen is een verspilling van energie. Je kunt die energie beter besteden aan je eigen gevoelens en waarden en daar naar handelen.

– Een oud gezegde met een groot waarheidsgehalte: een mens lijdt dikwijls ’t meest door het lijden dat hij vreest (maar dat zelden komt opdagen).


Je hebt een constante behoefte om aardig te worden gevonden Hoeveel energie kost het je om je de hele tijd zodanig te gedragen dat niemand ook maar een spatje op je heeft aan te merken? Mag je dan nooit voor jezelf opkomen omdat er anders misschien iemand is die jou (jouw reactie) minder leuk vindt? Mag je niet gewoon mens zijn, met eigen behoeften, wensen én kwetsbaarheden? Het is gezond om voor jezelf op te komen als je vindt dat dat nodig is. Opkomen voor jezelf betekent niet dat je gemeen bent naar anderen. En als je in je recht staat, is schuldgevoel ook nergens voor nodig.


Tips – Accepteer dat je soms mensen teleurstelt en dat niet iedereen je leuk vindt. Dat is niet het einde van de wereld. Zowel die mensen als jij komen daar wel overheen. Het is veel zwaarder om jezélf niet leuk te vinden omdat je een rol speelt die je uitput. – Onthoud: tegen iedereen ja zeggen maakt jou geen aardiger persoon. Het maakt alleen maar dat je onredelijk druk bezet bent.


Lees ook mijn blog Burn-out: een wake-up call!

En omdat HSP'ers van nature erg gericht zijn op de behoeften van anderen en vaak moeilijk grenzen kunnen trekken: HSP'er zijn.


Kikken Coaching


Recent Posts

See All