Parentificatie en de loyaliteit van kinderen



Kinderen zijn loyaal aan hun ouders. Ze zullen van hun ouders houden, ook al verprutsen deze het een en ander. Natuurlijk zijn ouders ook maar mensen en daarom per definitie niet perfect. Maar het wordt een ander verhaal als ouders (of één ouder, maar ik zal het voor het gemak over ‘ouders’ hebben) constant een beroep doen op hun kind om het te laten voorzien in een bepaalde behoefte die de ouders zelf hebben. Dan dreigt het gevaar van parentificatie.


Gepaste en ongepaste zorg

Voor iemand zorgen is een positieve eigenschap en ook kinderen zorgen graag voor hun ouders. Ze kunnen heel blij worden als ze een complimentje krijgen omdat ze iets hebben gedaan waar hun ouders blij mee zijn, zoals het helpen bij het afruimen van de tafel of bij het gras maaien. Dit valt allemaal nog onder het normale. Het schiet echter door naar ongepaste zorg als de ouders te veel hun eigen behoefte projecteren op hun kind, dat daardoor zwaar onder druk komt te staan om in die behoefte te voorzien. Er kan hierdoor een ongezonde afhankelijkheid ontstaan, die tot in de volwassen leeftijd kan doorwerken: het kind staat voortdurend onder druk om aan de ongezonde verwachtingen van zijn ouders tegemoet te komen en ontvangt liefde en waardering van de ouders zolang het aan die verwachtingen voldoet.


Wanneer is er sprake van ongepaste zorg?


Zeven vormen van ongepaste zorg


1. Het kind dat kind moet blijven: ouders willen hun kind klein en afhankelijk houden. Ze hebben moeite met loslaten of ze zijn bang hun verzorgersrol te verliezen.

2. Het kind als ouder: het kind wordt gezien als ‘gelijke’ en gaat zich ouder gedragen dan het is. Denk bijvoorbeeld aan de dochter die door haar moeder als ‘haar vriendin’ wordt gezien en behandeld.


3. Het kind als partner: soms delen ouders hun emoties met hun kinderen, bijvoorbeeld na ruzie, een echtscheiding of een overlijden. Veel kinderen worden daardoor de dupe van het verdriet, de angst of de woede van hun ouders. Gezien het hoog aantal scheidingen in onze huidige maatschappij worden veel kinderen hieraan blootgesteld, vooral als er sprake is van een machtsstrijd tussen ouders na een scheiding.


4. Het kind dat zorgt: soms zijn ouders niet of slecht in staat om voor hun kinderen te zorgen, bijvoorbeeld omdat ze het druk hebben met hun werk, omdat ze ziek zijn of omdat ze eenvoudig de zorg niet aan kunnen. Vaak zal een ouder kind de zorg voor de jongere kinderen op zich nemen.


5. Het brave kind: dit kind probeert de ouders te helpen door te vermijden dat er door hem/haar problemen komen. Dit kind legt zich overal bij neer en wil perfect zijn.


6. De zondebok: als er veel spanningen zijn tussen beide ouders, kan dit kind zichzelf opwerpen als bliksemafleider door zelf lastig te zijn.


7. Het kind als ouder van de ouder: dit kind neemt de ouderrol over van de ouder, bijvoorbeeld bij ziekte of dementie.


Gevolgen

Ouders kunnen zowel in praktisch als in emotioneel opzicht een te zwaar beroep op hun kinderen doen. Kinderen die onder zulke omstandigheden opgroeien, kunnen tal van problemen ontwikkelen: weinig zelfvertrouwen of een minderwaardigheidsgevoel, veel schuldgevoelens, moeilijk in staat om eigen behoeften of grenzen aan te geven, niet goed kunnen omgaan met conflicten, zich overal verantwoordelijk voor voelen, het gevoel hebben dat het nooit goed genoeg is, moeilijk kunnen accepteren dat andere mensen hen iets willen geven (aandacht, liefde, hulp), wantrouwen tegenover anderen, afhankelijkheid ten opzichte van ouders/anderen, enzovoorts.


Dit kan allemaal al op jongvolwassen leeftijd resulteren in gevoelens van overspannenheid, depressiviteit of uitgeblustheid, maar het kan ook zijn dat mensen pas op latere leeftijd het verband gaan zien tussen hun jeugd en hun klachten of problemen.


Herken je je als ouder of kind in één van bovenstaande omschrijvingen en heb je daar leed/last van, zoek dan hulp. Hulp kan er voor zorgen dat je relatie met je kind of je ouder(s) weer een stukje gezonder wordt.


Een aanvulling op deze blog is mijn blog over overlevingsstratiegieën die we ons als kind vaak al aanleren maar die ons in het volwassen leven last kunnen bezorgen.

Klik hier op de link naar mijn blog Ben jij je bewust van je overlevingsstrategieën?


Kikken Coaching

57 views

Recent Posts

See All